burak38's Blog

Baskı devre kalemi ile çizim tekniği

Bu teknik kullanılarak baskı devre çıkarmak için şu malzemelere ihtiyaç duyarız.

1 - Bakır plaket (pertinaks)
2 - Baskı devre kalemi
3 - Perhidrol
4 - Tuzruhu
5 - Matkap
6 - Kesici alet (makas, kıl testere)

Bu malzemeleri hazırladıktan sonra baskı devre çıkarma işlemine başlayabilirsiniz.

Öncelikle devrede kullanacağınız elemanların yerlerini kağıt üzerine çizmelisiniz. Burada yolların birbirlerini kesmemelerine dikkat edilmeli. Parçaların büyüklüğüne ve yolların kalınlığına göre yeteri mesafe bırakmalısınız. Elemanların yerleşimi için PCB dizayn programlarından faydalanabilirsiniz. Bu tür programlar ile kullanacağınız elemanları en uygun şekilde ve yollar kesişmeden yerleştirebilirsiniz. Orcad Layout ve Protel bu iş için uygun programlardır.

Yerleşim planını hazırladınız. Şimdi hazırladığınız bu çizimin birde tersini çizmelisiniz. Çünkü; çizim plaketin bakırlı yüzeyine yapılacak, parçalar ise plaketin diğer tarafına yerleştirilecek. Eğer bir PCB dizayn programı kullanıyorsanız, bu tür programlar ters (mirror) çıktı almanıza olanak sağlamaktadır.

Çıkardığınız yerleşim planının ölçülerini belirleyiniz ve bu ölçülerde bakır plaketten bir parça kesiniz. Kesim işlemi için kıl testere kullanabilirsiniz. Ama bir kıl testereniz yoksa (hatta varsa bile) ben size makas kullanmanızı tavsiye ediyorum. Makasla bakır plaketi kesmek çok kolay ve size hız kazandıran bir işlem.

Plakanın bakır yüzeyini iyice temizleyin ve tamamen kurumasını bekleyin. Temizleme işlemini temizlik malzemeleri kullanarak yapmanız baskı devrenizin daha kusursuz olmasını sağlayacaktır.

Kağıt üzerine çizmiş olduğunuz yerleştirme planını bakır yüzey üzerine aynen çiziniz. Karbon kağıdı kullanarakta geçirebilirsiniz. Bakır üzerine çizmiş olduğunuz bu çizimleri birde baskı devre kalemi kullanarak dikkatlice çizin. Yolların kalınlığına göre çizgi kalınlığını ayarlayın. Bunun için çeşitli kalınlıklarda baskı devre kalemi kullanmalısınız. Eğer ilk defa yapıyorsanız çok ince çizmemenizi tavsiye ederim.

Hazırladığınız plaketin girebileceği büyüklükte bir kaba 1/4 oranında perhidrol ve tuzruhu koyarak karıştırınız. Basit bir devre için ölçek olarak perhidrol şişesinin kapağını kullanabilirsiniz (1 kapak perhidrol için 4 kapak tuzruhu). Plaketi hazırladığınız bu karışımın içine atınız. Çizdiğiniz yerlerin haricindeki bakır kısımlar çözülmeye başlayacaktır. Çözülmeyi hızlandırmak için kabı yavaşça sallayın. Bakır kısımlar iyice çözüldükten sonra plaketi bol suyla yıkayın ve kurutun.

Elemanların bacak kalınlıklarına göre, matkap ucu seçerek plaket üzerinde gerekli yerleri delin. Basit bir devrede kullanacağınız elemanlar için 8 numara matkap ucu uygundur.

İnce bir zımpara ile çizimin üzerini bakır görünene kadar zımparalayın. Parçaları diğer yüzeye yerleştirerek kısadevre olmayacak şekilde lehimleyin. Parçaların uzun olan bacaklarını lehimlemeden önce kesmeyin. Tüm parçaları plaket üzerine lehimledikten sonra uzun gelen bacakları bir yankeski kullanarak aynı hizada kesin. Bu işlemden sonra baskı devremizi hazırlamış olduk. Artık devrenizi çalıştırabilirsiniz.

NOT:Oluşturduğunuz Perhidrol+Tuzruhu karışımını bakır levha ile birlikte kullandığınızda kanserojen madde açığa çıkmasını sağlamaktadır. Bu işlemi, bulunduğunuz ortamı iyice havalandırarak yapmanızı veya mümkünse açık havada yapmanızı öneriyorum. Hatta maske ve eldiven (doktorların kulandığı) kullanmanız hem rahatlık açısından hemde sağlığınız için çok iyi olur.

Pasif Devre Elemanları

Bir elektronikçinin başarılı bir çalışma yapabilmesi için, öncelikle kullanacağı devre elemanlarının özelliklerini iyi bilmesi gerekir.

Elektronik Devre Elemanları İki Gruba Ayrılır:
Pasif Devre Elemanları
Aktif Devre Elemanları
Bunlarda kendi aralarında gruplara ayrılmaktadır..

Pasif Devre Elemanları:
Dirençler
Kondansatörler
Bobinler


Aktif Devre Elemanları
Diyotlar
Transistörler
Entegre Devreler
Pasif devre elemanları, genel amaçlı elemanlardır. Hemen hemen her elektronik devrede bulunurlar. Bu nedenle, bu elemanların genel yönleriyle tanınmaları, amaca uygun olarak kullanılmaları bakımından yeterlidir.

Aktif devre elemanları, ise özel amaçlı elemanlardır. Kullanılacak devrenin özelliğine göre, aktif devre elemanlarının özellikleri ve türleri de değişmektedir.

Dirençler
Direnç Nedir?
Direnç kelimesi, genel anlamda, "bir güce karşı olan direnme" olarak tanımlana bilir. Elektrik ve elektronikte direnç, iki ucu arasına gerilim uygulanan bir maddenin akıma karşı gösterdiği direnme özelliğidir. Kısaca; elektrik akımına gösterilen zorluğa DİRENÇ denir. Direnç"R" veya "r" harfi ile gösterilir, birimi ohm dır

Bir "E" gerilim kaynağına "R" direncinden, Şekil 1.1'de gösterilmiş olduğu gibi, bir " I " akımı akar.Bu üç değer arasında Ohm kanununa göre şu bağlantı vardır.E=I.RBirimleri:
E: Volt I: Amper R: Ohm

Direnç Türleri:
Dirençler iki gruba ayrılır:
Büyük güçlü dirençler
Küçük güçlü dirençler
Büyük Güçlü Dirençler;:
2W üzerindeki dirençler büyük güçlü direnç grubuna girer.
Küçük Güçlü Dirençler;
Küçük güçlü dirençlerin sınıflandırılması:
Sabit Dirençler
Ayarlı Dirençler
Termistör (Terminstans)
Foto Direnç (Fotorezistans)
Gerek büyük güçlü olsun, gerekse de küçük güçlü olsun, bütün dirençlerin belirli bir dayanma gücü vardır.
Bir Direncin Harcadığı Güç:
U: Dirençteki gerilim düşümü (Volt)
R: Direncin değeri (Ohm)
I: Geçen akım (Amper)
P: Direncin gücü (Watt)
Direnç Üzerinde Harcanan Güç Üç Şekilde İfade Edilir:
Akım ve gerilim cinsinden: P=U.I 'dır
Akım ve dirençcinsinden; (ohm kanununa göre): U=I.R 'dir.
Bu "U" değeri P=U.I 'da yerine konulursa: P= I2R olur.
Gerilim ve dirençcinsinden; (ohm kanununa göre): I=U/R 'dir.
Bu "I" değeri, P=U.I 'da yerine konursa, P= U2/R dır

Sabit Dirençler
Yapısı ve çeşitleri:
Sabit dirençler yapıldığı malzemenin cinsine göre üçe ayrılır:
Karbon dirençler
Telli dirençler
Film dirençler
Film dirençler de ikiye ayrılır.
İnce film dirençler
Kalın film [Cermet "Sörmit" Okunur] dirençler

Karbon Dirençler
Karbon direncin yapısı:
Karbon direnç kömür tozu ile, reçine tozunun eritilmesi ile elde edilir.
Karbon dirençler 1Ω dan başlayarak bir kaç mega Ohm a MΩ kadar üretilmektedir.
Başlıca kullanım alanları:
Bütün elektronik devrelerde en çok kullanılan direnç dir

Telli Dirençler
Telli dirençler gerek sabit direnç, gerekse de ayarlanabilen direnç olmak üzere, değişik güçlerde ve omajlar da üretilebilmektedir.
Telli Direncin Yapısı:
Telli dirençlerde, sıcaklıkla direnç değerinin değişmemesi ve dayanıklı olması için, Nikel-Krom, Nikel-Gümüş ve konstantan kullanılır.

Telli dirençler genellikle seramik gövde üzerine iki katlı olarak sarılır. Üzeri neme ve darbeye karşı verniklidir. Yalnızca ayarlı dirençte, bir hat boyunca tellerin üzeri kazınır.

10 Ω ile 100 KΩ arasında 30 W 'a kadar üretilmektedir.


Başlıca kullanım alanları:
Telekominikasyon ve kontrol doğrultucularda kullanılır.
Tellerin çift katlı sarılmasıyla endüksiyon etkisi kaldırılabildiğinden yüksek frekans devrelerinde tercih edilir.
Küçük güçlülerde ısınmayla direnci değişmediğinden ölçü aletlerinin ayarında etalon (örnek) direnç kullanılır.

Dezavantajları:
Direnç telinin kopması, çok yer kaplaması ve büyük güçlü olanlarının ısınması gibi dezavantajları vardır

Film kelimesi dilimize İngilizce 'den geçmiştir. Türkçe karşılığı zar ve şerit anlamına gelmektedir direnç şerit şeklinde yalıtkan bir gövde üzerine sarılmıştır. Bu durumu, bir fotoğraf filminin sarılışına benzetebiliriz.

İki tür film direnç vardır:
İnce film dirençler
Kalın film dirençler
1. İnce Film Dirençler:
İnce film dirençler şu şekilde üretilmektedir
Cam veya seramik silindirik bir çubuk üzerine Saf Karbon Nikel - Karbon Metal - Cam tozu karışımı "Metal oksit" gibi değişik direnç sprey şeklinde püskürtülür.

Püskürtülen bu direnç maddesi, çok ince bir elmas uçla veya Lazer ışınıyla belirli bir genişlikte, spiral şeklinde kesilerek şerit sargılar haline dönüştürülür.
Şerit sargıdan biri çıkarılarak diğer sargının sarımları arası izole edilir. Şerit genişliği istenilen şekilde ayarlanarak istenilen direnç değeri elde edilir

2. Kalın Film (Cermet) Dirençler:
Kalın film dirençler, seramik ve metal tozları karıştırılarak yapılır. Seramik ve metal tozu karışımı bir yapıştırıcı ile hamur haline getirildikten sonra, seramik bir gövdeye şerit halinde yapıştırılır fırında yüksek sıcaklıkta pişirilir.
Yukarıda açıklanan yöntemle, hem sabit hem de ayarlı direnç yapılmaktadır.

Ayarlı Dirençler
Yapıları:
Ayarlı dirençler, direnç değerinde duruma göre değişiklik yapılması veya istenilen bir değere ayarlanması gereken devrelerde kullanılırlar.
Karbon, telli ve kalın film yapıda olanları vardır.
Aşağıda çeşitlerini anlatırken yapıları da daha geniş olarak anlatacağım.
Çeşitleri:
Ayarlı dirençler iki ana gruba ayrılır:
Reostalar
Potansiyometreler
Reostalar
Reostalar, sembollerinden de anlaşıldığı gibi iki uçlu ayarlanabilen dirençlerdir. Bu iki uçtan birine bağlı olan kayıcı uç, direnç üzerinde gezdirilerek, direnç değeri değiştirilir.



Reostaların da karbon tipi ve telli tipleri vardır. Sürekli direnç değişimi yapan reostalar olduğu gibi, kademeli değişim yapan reostalarda vardır.

Reostanın başlıca kullanım alanları:
Laboratuarlarda etalon direnç olarak, yani direnç değerlerinin ayarlanmasında ve köprü metodunda direnç ölçümlerinde, değişken direnç gerektiren devre deneylerinde, örneğin diyot ve transistor karakteristik eğrileri çıkarılırken giriş, çıkış gerilim ve akımlarının değiştirilmesinde ve benzeri değişken direnç gerektiren pek çok işlemde kullanılır

Potansiyometreler
Potansiyometreler üç uçlu ayarlı orta uç, direnç üzerinde gezinebilir.